Aizanoi (Grekçe: Αἰζανοί; Ezani), Kütahya şehir merkezine 58 kilometre uzaklıkta, Çavdarhisar ilçesinde bulunan antik kenttir.Roma dönemine ait tapınağın çevresinde yürütülen kazılar İlk Tunç Çağı'na ait yerleşme tabakalarını da açığa çıkarmıştır. Buradaki ilk kazılar 1926 yılında, ikinci dönem kazıları ise 1970 yılında başlatılmıştır. Aizanoi antik kenti, eski adı Penkalas olan Koca Çay'ın iki yakasında kurulmuştur. Roma döneminde yün, şarap ve tahıl üretimi ile zenginleşen bu şehir, Erken Bizans döneminde bir piskoposluk merkezi olmuştur. Milattan sonra yedinci yüzyılda şehrin önemi giderek azalmıştır. Tapınağın bulunduğu alan, Orta Çağ'da bir hisara dönüştürülmüştür. Selçuklu Hanedanı zamanında buraya yerleşen Çavdar Tatarları, günümüzde buranın "Çavdarhisar" olarak adlandırılmasının nedeni olmuştur. İlk kazıları Alman Mimarlık tarihçisi ve arkeolog Dr Daniel Krencker [en] başkanlığındaki ekip tarafından yapılmış. Dr Daniel Krencker çalışmalarını “Der Zeuestempel Zu Aizonai” ismiyle yayınlamıştır. Aizanoi 2017 sezonu kazı ve araştırmaları kuzey nekropoliste, odeon/bouleterion restorasyon ön hazırlık için sondaj kazısı ve Penkalas Projesi'nde duvar temeline bakmak için sondaj çalışması olarak yürütülmüştür. Halen süren çalışmalar Dumlupınar Üniversitesi Arkeoloji Bölümü tarafından yürütülmektedir. 2024 yılı kazı çalışmalarında yeni tarihi eserler bulunmuştur. Çavdarhisar ilçesindeki Aizanoi Antik Kenti'nde yapılan kazılarda, Yunan tanrıları Eros, Dionysos ve Herakles'e ait heykel başları ile 2 metre 10 santim yüksekliğinde bir erkek heykeli bulundu. Kütahya Dumlupınar Üniversitesi (DPU) Fen Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü tarafından yürütülen kazı çalışmaları, 80 işçi ve 20 teknik personel ile Penkalas Çayı, agora ve tiyatro bölümlerinde gerçekleştiriliyor.Aizanoi Antik Kenti, M.Ö. 3000'li yıllara kadar uzanan tarihi yapıları ve tiyatro, stadyum, agora ve Zeus Tapınağı gibi önemli yapılarıyla biliniyor. Kazılar, özellikle Penkalas Çayı civarında yoğunlaştırılmış durumda. En son yapılan kazı çalışmalarında 2 metre 10 santim yüksekliğindeki erkek heykeli ile Yunan tanrılarına ait heykel başları ortaya çıkarıldı. Bu keşif, heyecan uyandırdı ve heykellerin tamamlanması için yeni çalışmalar planlandı. Kazı Başkanı Prof. Dr. Gökhan Coşkun, heyecan verici buluntuların her geçen gün arttığını ve özellikle 2022 yılından bu yana bulunan mermer heykel parçalarının sayısının oldukça fazla olduğunu belirtti. Erkek heykelinin yanı sıra Dionysos ve Herakles'e ait heykel başları da bulundu. Bu keşifler, antik kentin zengin tarihine ve kültürel mirasına ışık tutuyor. Not: İlgili makale alıntı yapılarak objektif, tarafsız ve Tarih Bilimi kurallarına uygun alıntı yapılarak yazılmıştır. Tarih Bilimi gelişimi için önem arz edilmekte yeni tarihi çalıştay, konferans ve panellerle Kütahya Tarihi bilimsel olarak Dünya’ya tanıtılması gerektiğini düşünüyorum. Saygılarımla. Mustafa UYSAL Araştırmacı-Yazar