Yazı Detayı
29 Eylül 2021 - Çarşamba 00:43 Bu yazı 124 kez okundu
 
Kütahya Tanzimat Dönemi Nüfus Özellikleri (Miladi1842-1843)
Mustafa UYSAL - Tarih Köşesi
kutahyadorukgazetesi@gmail.com
 
 

1620 Numaralı Müslim Nüfus Defterinde verilerinden hareketle, Kütahya şehir merkezinin 1842-1843 yılına ait Müslüman nüfusu ve bu nüfusun sosyal yapısı hakkında genel bir kanıya ulaşılmıştır. Kütahya şehir merkezinde 33 Müslüman Mahalle vardır. Bunlar; Ahi Mustafa, Ahi Erbasan, Paşam, Sultanbağı , Servi, Pirler, Çerçi Müslüman, Şehreküstü, Dükkancık, Hacı İbrahim, Kale-i Sagir (Kale Cedid), Hisaraltı, Kale-i Bala (Kale Kebir), Meydan,  Balıklı, İshak Fakih, Boladbey, Saray, Cemaleddin, Ahi Evren(Evran), Börekçiler, Bölücek,  Ahi İzzeddin, Efendibula, Gönen, Hacı Ahmed, Lala Hüseyin Paşa, Bezirciler, Kadı Şeyh,  Çukur, Maruf, Cedid’dir.  Osmanlı Dönemi’ndeki bu mahalleden Balıklı, Börekçiler, Cedid, Cemaleddin,  Lala Hüseyin Paşa, Maruf, Pirler, Saray, Servi, Sultanbağı’nın mekan olarak bile isim olarak da (Sultanbağı ve bazı birkaç mahalle hariç) tarihsel ismi korunmaktadır.

          Kütahya halkının şehir içi, civar ve uzak vilayetlere göçlerini tespit etmek de mümkündür. Göç edilen mahaller içinde Mısır, İstanbul, Medine ve Bursa dikkat çekmektedir. Aynı zamanda Kuşu Karyesi, Döğerler Karyesi, Eskişehir gibi Kütahya’ya yakın köy ve kazalara gidenler olduğu da tespit edilmiştir. Defterde geçici süre için çalışmak ve İstanbul’a ilim etmek tahsil etmek amacıyla gidenler  de  vardır.  1842-1843 yılında Kütahya’nın Lala Hüseyin Paşa Mahallesi’ne Diyarbakır ve Bursa’dan göç ederek gelenlerin olduğu da görülmektedir.  Mahalleye toplam 8 kişi gelmiştir. Aynı yıl Bezirciler Mahallesi’nde ise 3 kişinin misafir olarak kaydına rastlanmıştır. Bu arada göç olarak değerlendirilmek mümkün değilse de sayım sırasında askerlik, hac farizası gibi nedenlerde şehir dışında oldukları belirtilen erkek nüfusa da mevcuttur.

          Kütahya’da en çok verilen ad sıralamasında ilk dörtte Hz. Peygamber’in isimleri ile damadı ve amcasının oğlu Hz. Ali’nim adı kullanılmaktadır. En az kullanılanlar ise Abbas, Abdülfettah, Aziz, Bilal, Kadir, Ziya gibi isimlerdir. Bunların dışında Üftade, Genç,  Ayvaz gibi nadir olarak kullanılan günümüzde ise yaygın olarak kullanılmayan adlar da vardır. Kütahya’da günümüzde olduğu gibi çift isim verme geleneğinin 19. y.y.  ortalarında da olduğu hatta bu isimlerden bazılarının Yusuf Ziya, Osman Nuri, Ali Rıza gibi günümüzde kullanılan çift isimler ile aynı olduğu görülmektedir.

          Nüfus defterlerine Müslümanların yazılmasının amacı askere gidecek kişiyi tespit etmek olduğu için özgürlük halleri özellikleri belirtilmiştir. Bu arada firar, mefkud, pir-i fani gibi özel durumları da kayıt edilmiştir. Kütahya şehir merkezi özür ve özel durumları olanlar ele alındığı bunların 193 kişi olduğu görülmektedir. Bunlardan özürlülük halleri belirtilenlerden 31’i alil, 21’i yekçeşm, 18’i topal, 16’sı mecnun, 16’sı ama, 92u çolak, 3’ü dilsiz, 1’er kişi ise kolu eğri, burunsuz, asamm, kolu sakat, mariz’dir. Özel durumu olanların ise 34’ü yetim, 9’u pır-i fani,6’su fukara, 6’sı mefküd, 5’i metrük, 1’er amelmande ve firar’dır.  Özür grubuna dahil edilenler ile özel durumu olanlar toplam erkek nüfusunun 2,7’sini oluşturmaktadır.  Bunlar içinde en kalabalık grubu 17,6 ile yetimler oluşturmaktadır.

Mustafa UYSAL

Araştırmacı-Yazar

Kaynakça:  Kütahya 1842-1843( Müslüman Nüfus ve Sosyal Yapı)

Sayfa: 131-132-133

 
Etiketler: Kütahya, Tanzimat, Dönemi, Nüfus, Özellikleri, (Miladi1842-1843),
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
12 Ekim 2021
Kütahya Milli Ticaret Anonim Şirketi Nizamname-İ Dahilisi (21 Ekim 1918)
94 Okunma.
15 Eylül 2021
Kütahya Ergunniyye Mevlevihanesi
151 Okunma.
19 Ağustos 2021
Germiyanoğlu Devleti ve Siyasal Konumu
230 Okunma.
05 Ağustos 2021
Kütahya Meşahiri-Azbi Mustafa Efendi
197 Okunma.
19 Temmuz 2021
MİLLİ MÜCADELEDE KÜTAHYA CEPHESİ, Verilen Emir Tezkireleri
332 Okunma.
08 Temmuz 2021
HATİP HOCA (RAŞİT KARAAYTAÇ, ULU CAMİ HATİBİ) (1886-03.04.1951)
137 Okunma.
18 Haziran 2021
Milli Mücadele'de Kütahya, Şaphanede Doktor Fazıl Bey'e
216 Okunma.
05 Haziran 2021
Kütahya Sancağı Fermânları
222 Okunma.
17 Mayıs 2021
LALA HÜSEYİN PAŞA CAMİİ (1566-1568 MİLADİ)
358 Okunma.
03 Mayıs 2021
Celal Efendi Mescidi (Şengül Camii)-16. Y.Y. İlk Çeyreği
381 Okunma.
27 Nisan 2021
Kütahya Meşâhiri Gaybî Sun'ullâh Efendi
403 Okunma.
16 Nisan 2021
Gençname (23 - 30 Arası Kasideler)
427 Okunma.
25 Mart 2021
KÜTAHYA SANCAĞI'NDA HAYVANCILIK
1971 Okunma.
05 Mart 2021
Kütahya'da Tarihi Mimari Yapılar
1404 Okunma.
16 Şubat 2021
Kışlık İhtiyaçları Karşılamak İçin İstanbul Ağası Salih Ağa’nın Talimatları (19 Ekim 1790)
1378 Okunma.
07 Şubat 2021
Kütahya Şehri ve Mahalleleri
410 Okunma.
22 Ocak 2021
Yıldırım Beyazıd Han Külliyesi-Ulu Camii-Kitabeleri
498 Okunma.
10 Ocak 2021
Şaphane'de Doktor Fazıl Bey'e
758 Okunma.
27 Aralık 2020
Linyit Kömür Madeni İle İlgili Talimat
561 Okunma.
12 Kasım 2020
Cemali Germiyanı [Şeyh Oğlu]
746 Okunma.
26 Ekim 2020
II. Yakup Çelebi Külliyesi Kitabesi 2. Kısım
567 Okunma.
22 Ekim 2020
II. Yakup Çelebi Külliyesi Kitabesi - 1. Kısım
659 Okunma.
03 Ekim 2020
Mollabey Camii ve Külliyesi
602 Okunma.
14 Eylül 2020
Hekim Sinan - Kenzü’l Menafi Fi Ahvali’l-Emzice Ve’t-Tebayi
719 Okunma.
17 Ağustos 2020
Milli Mücadele 1920 Başkomutanlık Savaşı Ma’sum Millet ve Asker Kardeşleri - Bölüm 4
725 Okunma.
26 Temmuz 2020
Ma’sum Millet ve Asker Kardeşleri - Milli Mücadele Kuyavı Seyyare Bölüm 3
589 Okunma.
10 Temmuz 2020
Ma’sum Millet ve Asker Kardeşleri - Kuvayı Seyyare Bölüm 2
692 Okunma.
23 Haziran 2020
Kuvayı Seyyare - Yazı Serisi 1
722 Okunma.
23 Mayıs 2020
Kurtuluş Savaşı 1920 - Kuvayı Milliye Ordusu
992 Okunma.
15 Mayıs 2020
Kütahya Sancağı Atama 13 Ocak 1894
1011 Okunma.
05 Mayıs 2020
15 Mart 1839 - Restorasyon Çalışmaları (Mevlevihane, Talimhane, Redif Ordusu Kışlası İmarı)
935 Okunma.
12 Nisan 2020
VAHİT PAŞA KÜTÜPHANESİ KİTABESİ - ULU CAMİ KİTABESİ (M. T. 1812/ H. T. 1227)
815 Okunma.
03 Nisan 2020
Yeşil Cami
1174 Okunma.
16 Mart 2020
Kütahya Gayrimüslim Halk İle İlgili Belge
941 Okunma.
05 Mart 2020
Tuzcular’ın Hacı Abdullah Usluoğlu Efendi (1919-2016)
1051 Okunma.
23 Şubat 2020
Germiyanoğuları Zamanında, Kütahya
915 Okunma.
24 Ocak 2020
ANADOLU BEYLERBEYİ ve VALİLERİ
1159 Okunma.
27 Aralık 2019
HÜKÜMET KONAĞI
873 Okunma.
17 Aralık 2019
1842-1843 Kütahya Şehir Merkezinde Müslüman Nüfus
822 Okunma.
19 Kasım 2019
PAŞAM SULTAN TÜRBESİ
1154 Okunma.
04 Kasım 2019
Feridun Nafiz Uzluk’un Murat Sabri Ergun’a Mektupları:
854 Okunma.
23 Ekim 2019
Redif Askerleri, Kütahya Ordusu
1395 Okunma.
14 Ekim 2019
7 OCAK 1909 TARİHLİ BELGE
967 Okunma.
12 Eylül 2019
Kütahya’da Eşkal ve Meslekler
1026 Okunma.
23 Ağustos 2019
Lakaplar ve Aile Sülale Adları
2472 Okunma.
10 Ağustos 2019
Gençname
1022 Okunma.
28 Temmuz 2019
Hayvanlarda Görülen Hastalıklar/2 Mart 1889
951 Okunma.
06 Haziran 2019
Osmanlı İmparatorluğu Anadolu Beylerbeyi Olan Kütahya Şehrinde Yaşanan İklim Sorunlarının Tarım ve Temel İhtiyaç Maddelerinde Yoksunluk Yaşanma Olayı
2192 Okunma.
22 Mayıs 2019
Kütahya Meşahiri Yahya Efendi
989 Okunma.
09 Mayıs 2019
Sevr Anlaşması Sonrası Kurtuluş Savaşı ve Kütahya
1269 Okunma.
23 Nisan 2019
Kütahya'da Gayri Müslüm Halkla Yapılan Maden Mutabakatı
1252 Okunma.
15 Nisan 2019
ŞEYHİ’NİN KENZÜL – MENAFİ TIP RİSALESİNDE GEÇEN KÜTAHYA BEYLERBEYİ YÖRESEL YEMEKLERİ
996 Okunma.
03 Nisan 2019
Hekim Sinan - 1
1326 Okunma.
03 Nisan 2019
Abdurrahman Necati Kara’a (1932-25.01.1997)
1702 Okunma.
28 Mart 2019
10 Ağustos 1838 Kütahya Şehri İlgili Belge
1088 Okunma.
18 Mart 2019
AHMET ASIM EFENDİ
997 Okunma.
05 Mart 2019
Hüdavendigar Müşirine, 23 Aralık 1845 Tarihli Belge
952 Okunma.
05 Mart 2019
EBELERİN HACI ABDULLAH ÖZPAK EFENDİ (ALO PAŞA CAMİİ İMAMI)
1481 Okunma.
31 Ocak 2019
SEYAHATNAMELERDE KÜTAHYA- 2.BÖLÜM
1188 Okunma.
13 Ocak 2019
SEYAHATNAMELERDE KÜTAHYA-1. Bölüm
1693 Okunma.
03 Ocak 2019
30 Aralık 1915 Tarihinde Bir Müslüman Kadına Beş Ermenin Saldırmasıyla İlgili Belge
1285 Okunma.
14 Aralık 2018
KÜTAHYA’DA SON OSMANLILAR- PESENDİ HACI ALİ DEDE (1841-1913)
1649 Okunma.
07 Aralık 2018
Abdurrahman KARAA’nın Kütahya’ya En Büyük Hediyesi: “KÜTAHYA PORSELEN”
2480 Okunma.
20 Kasım 2018
Kütahya'daki Son Osmanlılar MUSTAFA HAKKI YEŞİL (MUALLİM)(1905-29.02.1986)
1312 Okunma.
20 Kasım 2018
Ressam Ahmet Yakupoğlu (Kasım 1920- 2 Ekim 2016)
2054 Okunma.
31 Ekim 2018
Kütahyalı Alim Ve Fazıl Kişiler - Altıntaşlı Hacı Mehmet Efendi (Günaydın) (1897-17.02.1975)
1384 Okunma.
27 Ekim 2018
Şeyhi’nin Kenzül-Menafi Tıp Risalesi
1918 Okunma.
09 Ekim 2018
Kütahyalı Sanatkarlar, Askeri Ve Mülki Erkan - MÜNİR NURETTİN SELÇUK (1900- 27.04.1981)
1364 Okunma.
Haber Yazılımı